ജാതി

രക്തം നല്കിക്കൊണ്ടിരിക്കെയാണ് അയാള്‍ ഓര്‍ത്തത്‌.

ഞാന്‍ ഒരു ദളിതന്‍ അല്ലെ!

എന്റെ രക്തം ഇയാള്‍ക്ക് യോജിക്കുമോ?

ഗാന്ധിജി ഒരു വിപരീത വീക്ഷണം

ഗാന്ധി അഹിംസയുടെ മിശിഹയോ...?????

" ഭീരുത്വവും അക്രമവും തമ്മില്‍ തിരഞ്ഞെടുക്കേണ്ടിവന്നാല്‍,ഞാന്‍ അക്രമത്തിന്‍റെ ഭാഗത്തായിരിക്കും...ഞാന്‍ ആക്രമിക്കപ്പെടുന്നത് കണ്ടാല്‍,ഹിംസയിലൂടെയാണെങ്കിലും എന്നെ രക്ഷിക്കുകയെന്നതാണ് എന്‍റെ മകന്‍റെ കടമ.ബോര്‍ യുദ്ധത്തിലും സുലു കലാപത്തിലും ഒന്നാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിലും ബ്രിട്ടീഷുകാരെ സഹായിക്കാന്‍ എന്നെ പ്രേരിപ്പിച്ചത് ഇത് തന്നെയാണ്. " : മോഹന്‍ദാസ്‌ കരംചന്ദ്‌ ഗാന്ധി എഴുതിയ "ദ്‌ ഡോക്ട്രിന്‍ ഓഫ് ദ്‌ സോര്‍ഡ്‌" എന്ന ലേഖനത്തില്‍ നിന്നും.

ഗാന്ധിക്ക് അഹിംസ ആള്‍ക്കൂട്ടത്തെ ആകര്‍ഷിക്കാനുള്ള ഗിമ്മിക്ക് മാത്രമായിരുന്നു...

അഡോള്‍ഫ് ഹിറ്റ്ലറും മോഹന്‍ദാസ്‌ കരംചന്ദ്‌ ഗാന്ധിയും അന്യ മത ജാതികളെ വെറുക്കുകയും സ്വന്തം വംശീയ ശുദ്ധിയില്‍ അഭിമാനിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു...മാത്രമല്ല ഇരുവരും യുദ്ധ വെറിയന്മാരുമായിരുന്നു...

" 'ദ്‌ ഓട്ടോബയോഗ്രഫി ഓഫ് അണ്‍ നോണ്‍ ഇന്ത്യന്‍' എന്ന കൃതിയില്‍ നീരദ് സി. ചൌധരി നടത്തുന്ന നിരീക്ഷണം പ്രസക്തമാണ്.'രാഷ്ട്രീയത്തിലും ജീവിതത്തിലും ഗാന്ധിസം ഒന്നും സംഭാവന ചെയ്തട്ടില്ല.കുറെ കാല്‍പ്പനിക തൃഷ്ണകളുടെയും മുന്വിധികളുടെയും പ്രച്ഛന്ന രൂപമാണ് ഗാന്ധിസം.' "ഹിറ്റ്ലറേക്കാള്‍ വലിയ സ്വേച്ച്ചാധിപതിയാണ് ഗാന്ധി'എന്നും ചൌധരി സൂചിപിച്ചിട്ടുണ്ട്.(സ്വപന്‍ ദാസ്‌ ഗുപ്ത 1997,നിരാദ് സി.ചൌധരി 'ദ്‌ ഫസ്റ്റ് ഹണ്‍ട്രഡ്‌ ഇയേഴ്സ് എ സെലിബ്രേഷന്‍' പു.42).

" നാസിസത്തോടും ഹിറ്റ്ലറോടും ഗാന്ധിജി സ്വീകരിച്ച നിലപാടുകള്‍ അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ " കാല്പ്പനികാതുരതകളുടെ ക്രൂരത " വ്യക്തമാക്കുന്നതാണ്. ഹിറ്റ്ലര്‍ക്കയച്ച ഒരു കത്തില്‍, "മാലോകരെല്ലാം പറയുന്നതുപോലെ, നിങ്ങളൊരു ദുഷ്ടനാണെന്നു ഞാന്‍ വിശ്വസിക്കുന്നില്ല " എന്ന് പറയുന്നു.

മറുവശത്ത്,നാസി കൂട്ടകൊലകള്‍ക്കെതിരെ സത്യാഗ്രഹം നടത്താന്‍ പോളണ്ടിലെ ജൂതരെ ഉപദേശിച്ച ഗാന്ധിജി,സത്യാഗ്രഹികളുടെ ആത്മശക്തിക്ക് മുന്നില്‍ ഹിറ്റ്ലര്‍ പരാജയപ്പെടുമെന്ന് അവരെ വിശ്വസിപ്പിക്കുന്നു(സമാഹൃതകൃതി

കള്‍ വാല്യം 68.പു.191-93).എന്നാല്‍, 'ആത്മശക്തി'യുടെ ഭാഷ ഹിറ്റ്ലര്‍ക്ക്

മനസ്സിലാവില്ലെന്ന് വന്നപ്പോള്‍,1942 ജൂണില്‍ 'കൂട്ട ആത്മഹത്യ'യിലൂടെ നേരിടാന്‍ ഉപദേശിക്കുന്നു ! 

'വംശഹത്യ'യെ 'വംശാത്മഹത്യ'കൊണ്ട് നേരിടണമെത്രേ! 'നാസികളുടെ കശാപ്പുകത്തികള്‍ക്ക്‌ മുന്നില്‍ സ്വന്തം കഴുത്തു നീട്ടികൊടുക്കാനാണ് ഗാന്ധിജി ജൂതരെ ഉപദേശിച്ചത്' (ലൂയിഫിഷര്‍,ഗാന്ധി ആന്‍റ് സ്റ്റാലിന്‍ : ടൂ സൈന്‍സ് അറ്റ് ദ്‌ വേള്‍ഡ്സ് ക്രോസ്റോഡ്സ്. പു.50) തന്‍റെ ഉപദേശം ജൂതര്‍ സ്വീകരിച്ചിരുന്നുവെങ്കില്‍ അത് വലിയ ധീരതയാകുമായിരുന്നുവെന്നും ഗാന്ധിജി വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.വിഖ്യാത ജൂതചിന്തകനായ മാര്‍ട്ടിന്‍ ബൂബര്‍ ഗാന്ധിജിക്കെഴുതിയ തുറന്ന കത്തില്‍,അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ ഉപദേശങ്ങളിലെ 'നിര്‍ദോഷമായ ദുഷ്ടത'യെക്കുറിച്ച് സൂചിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.മനുഷ്യയു

ക്തികള്‍ക്കൊന്നും വിശദീകരിക്കാനാവാത്ത ഹിറ്റ്ലര്‍ എന്ന ഭ്രാന്തന്‍ പ്രതിഭാസത്തെ ഹൃദയംകൊണ്ടും ആത്മശക്തികൊണ്ടും മാനസാന്തരപ്പെടുത്താമെന്ന ഗാന്ധിജിയുടെ മൂഡവിശ്വാസത്തെയും ബൂബര്‍ പരിഹസിക്കുന്നു. 

1893 -നും 1914 -നും ഇടയ്ക്കുള്ള നീണ്ട 21 വര്‍ഷക്കാലം ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ കറുത്തവരായ തദ്ദേശീയരെയും അപ്പാര്‍തീഡിനെയും ഗാന്ധിജി എങ്ങനെയാണ് സമീപിച്ചിരുന്നത് എന്ന പ്രശ്നം

പുണ്യചരിതകര്‍ത്താക്കളെ അലട്ടാറില്ല.ഇന്ത്യക്കാരുടെ ദുരിതങ്ങള്‍ക്കെതിരെ സത്യാഗ്രഹങ്ങള്‍ നടത്തിയ ഗാന്ധിജിയെ അപ്പാര്‍തീഡ് എന്ന നൃശംസനീയതയുടെ ഇരകളായ നാട്ടുകാരുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം അലട്ടിയിരുന്നോ?

ഇന്ത്യക്കാര്‍ക്ക് അനുഭവിക്കേണ്ടിവന്നതിനേക്കാള്‍ പതിന്മടങ്ങ്‌ ഭീകരമായ വംശീയ വിവേചനത്തിനു വിധേയരായിരുന്ന തദ്ദേശീയര്‍ക്കുവേണ്ടി ഗാന്ധിജി ഒരു സത്യാഗ്രഹംപോലും നടത്താതിരുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ് ?

കറുത്തവരായ നാട്ടുകാര്‍ മാത്രമല്ല ഇന്ത്യക്കാര്‍ക്കിടയിലെ 'കൂലി'കളും ഗാന്ധിജിയുടെ 'മഹാസമര'ങ്ങളില്‍ ഇടംകിട്ടാതെപോയ ഹതഭാഗ്യരാണ്.ആഫ്രിക്കയിലെ തോട്ടങ്ങളിലും ഖനികളിലും അടിമപണി എടുപ്പിക്കാനായി ഇന്ത്യയില്‍നിന്ന് കൊണ്ടുവന്ന കരാര്‍തൊഴിലാളികളെയാണ് നിന്ദാസൂചകമായി 'കൂലികള്‍' എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നത്‌.ഇവരില്‍ ഭൂരിപക്ഷവും അധസ്ഥിത ജാതികളില്‍പ്പെട്ടവരായിരുന്നു.കരാര്‍ കാലാവധി കഴിഞ്ഞിട്ടും ആഫ്രിക്കയില്‍ തുടര്‍ന്നവര്‍ക്ക് കുറെക്കൂടി മെച്ചപ്പെട്ട തൊഴിലുകളിലും ഏര്‍പ്പെടാന്‍ അവസരം ലഭിച്ചിരുന്നു.‘കൂലി’ പ്രയോഗം വ്യാപിക്കുകയും ക്രമേണ ഇന്ത്യക്കാരെല്ലാം ബ്രിട്ടീഷുകാര്‍ക്കു മുന്‍പില്‍ ‘കൂലി’കളായി മാറുകയും ചെയ്തു.

ഗാന്ധിജിയുടെ ആദ്യത്തെ പൊതു ഇടപെടല്‍ എന്നുപറയാവുന്ന ഒരു കത്ത് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നത് 1893 സെപ്റ്റംബര്‍ 5-ന് ‘ട്രാന്‍സ്വാള്‍ അഡ്വര്‍ടൈസറി’ലാണ്. കരാര്‍ കാലാവധി കഴിഞ്ഞവരെയും സമ്പന്ന-സവര്‍ണ ഇന്ത്യന്‍ കച്ചവടക്കാരെയും ‘കൂലി’ എന്നു സംബോധന ചെയ്യുന്നത് ആക്ഷേപകരമാണെന്നു ഗാന്ധിജി എഴുതി. ‘കൂലി’കളെയും ‘ഇന്ത്യ’ക്കാരെയും വേര്‍തിരിച്ച ഗാന്ധിജി, കൂലികളല്ലാത്ത ഇന്ത്യക്കാരുടെ ദേശീയ വക്തവാകുകയായിരുന്നു. തദ്ദേശീയരെ മാത്രമല്ല, കൂലികളായ ഇന്ത്യക്കാരെയും ആദ്യംതന്നെ ഗാന്ധിജി ബഹിഷ്കരിച്ചു. ഇന്ത്യക്കാരെ തദ്ദേശീയരെപ്പോലെ പരിഗണിക്കുന്നതിനെതിരെ 1894 ഡിസംബറില്‍ നേതല്‍ ലെജിസ്ളേറ്റീവ് കൌണ്‍സിലിനും അംഗങ്ങള്‍ക്കും എഴുതിയ തുറന്ന കത്തില്‍ ഗാന്ധിജി പറയുന്നു: ‘ഇംഗ്ളീഷുകാരും ഇന്ത്യക്കാരും ഇന്തോ-ആര്യന്‍ പൈതൃകം പങ്കുവയ്ക്കുന്നവരാണ്….ഇംഗ്ളീഷുകാരെയും ഇന്ത്യക്കാരെയും ഒരേവംശത്തില്‍ ജനിപ്പിച്ച ദൈവം ഇന്ത്യക്കാരുടെ ഭാഗധേയം ഇംഗ്ളീഷുകാരില്‍ നിക്ഷിപ്തമാക്കുകയും ചെയ്തു…ബ്രാഹ്മണനും രജപുത്രനും ഇംഗ്ളീഷുകാരനും കുലീനമായ ആര്യവംശസന്തതികളാണ്…ഗ്രീക്കുകകാരുടെയും റോമാക്കാരുടെയും ഹിന്ദുക്കളുടെയും ആദിമപിതാക്കള്‍ സംസാരിച്ചിരുന്നത് ഓരേ ഭാഷയാണ്; ആരാധിച്ചിരുന്നത് ഒരേ ദൈവങ്ങളെയാണ്’ (ഗാന്ധിജി, സമാഹൃതകൃതികള്‍ , വാല്യം1, പു. 149-50, 161). ‘കറുത്ത വംശജര്‍ മതപരമോ ധാര്‍മികമോ ആയ സംസ്കരണം ലഭിച്ചവരല്ലെ’ന്നും ഈ കത്തില്‍ പറയുന്നുണ്ട്. അതിനാല്‍ , ഇംഗ്ളീഷുകാരുടെ കുലീന വംശവൃക്ഷത്തിന്റെ ശാഖയായ ഇന്ത്യക്കാരെ കറുത്തവര്‍ക്കു തുല്യമായി പരിഗണിക്കുന്നതിനു യാതൊരു ന്യായീകരണവുമില്ലെന്നു ഗാന്ധിജി ബ്രിട്ടീഷുകാരെ ഓര്‍മിപ്പിക്കുന്നു.

1896-സെപ്റ്റംബറില്‍ ബോംബെയിലെ ഒരു സ്വീകരണ സമ്മേളനത്തില്‍ നടത്തിയ മറുപടി പ്രസംഗം ഗാന്ധിജിയുടെ ‘ഇന്ത്യക്കാര്‍ ‘ ആരാണെന്നു വ്യക്തമാക്കുന്നു. ‘ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ തദ്ദേശീയരെപ്പോലെ ഒന്നിനും കൊള്ളാത്തവരാണ് അസമിലെ സന്താളുകള്‍ ‘ (‘സമാഹൃതകൃതികള്‍ ‘, വാല്യം 2, പു. 72). ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ കറുത്തവരെപ്പോലെതന്നെ, ഇന്ത്യയിലെ അധസ്ഥിതരും ആദിവാസികളും ഗാന്ധിജിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം അനാര്യരും അസംസ്കൃതരുമായിരുന്നു.

1899-ലെ ആംഗ്ളോ-ബോര്‍യുദ്ധവും 1906-ലെ സുലു കലാപവും. ബോര്‍യുദ്ധത്തില്‍ 1100പേരടങ്ങുന്ന സന്നദ്ധസംഘം രൂപവത്കരിക്കുകയും ബ്രിട്ടീഷ് യുദ്ധസന്നാഹങ്ങളില്‍ പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്തു. യുദ്ധത്തില്‍ പങ്കെടുക്കുകയെന്നത് സാമ്രാജ്യത്വത്തിന്റെ പ്രജകളുടെ കടമയാണെന്നാണു ഗാന്ധിജി വാദിച്ചത്. ബ്രിട്ടീഷധികാരികളില്‍നിന്ന് ഇന്ത്യക്കാര്‍ക്ക് ചില ആനുകൂല്യങ്ങള്‍ നേടിയെടുക്കാമെന്നും ഗാന്ധിജി പ്രതീക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ടാവും. 1906-ല്‍ സാമ്രാജ്യത്വത്തിനെതിരെ തദ്ദേശീയ സുലു ഗോത്രവിഭാഗങ്ങള്‍ നടത്തിയ കലാപത്തെ അടിച്ചമര്‍ത്തിയ ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികനടപടിയില്‍ ഒരു സന്നദ്ധഭടനായി ഗാന്ധിജി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു. ഇരുപതുപേരടങ്ങിയ സന്നദ്ധസംഘത്തിന്റെ തലവനായിരുന്ന ഗാന്ധിജിയെ ‘സര്‍ജന്റ്-മേജര്‍ ‘ പദവി നല്‍കി ബ്രിട്ടീഷുകാര്‍ ആദരിക്കുകയും ചെയ്തു. 1906-ഏപ്രില്‍ 14-ന് ‘ഇന്ത്യന്‍ ഒപ്പിനിയനി’ല്‍ ഗാന്ധിജി എഴുതി: ‘കാഫിറു’കളുടെ കലാപം ശരിയോ തെറ്റോ എന്നതു നമ്മുടെ പ്രശ്നമല്ല. ആഫ്രിക്കയിലെ നമ്മുടെ ജീവിതം ബ്രിട്ടീഷുകാരെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനാല്‍ , അവരെ സഹായിക്കുകയെന്നതു നമ്മുടെ കടമയാണ്. 1899-ലെ ബോര്‍യുദ്ധത്തില്‍ ചെയ്തതുപോലെ ഇപ്പോഴും ബ്രിട്ടീഷുകാരെ സഹായിക്കുമെന്ന് നാം പരസ്യമായി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

‘അധമര്‍ ‘, ‘അപരിഷ്കൃതര്‍’ എന്നൊക്കെയുള്ള അര്‍ത്ഥത്തില്‍ ‘കാഫിറുകള്‍ ‘ എന്നാണു ദക്ഷിണാഫ്രിക്കക്കാരെ വെള്ളക്കാര്‍ വിളിച്ചിരുന്നത്. ഇന്ത്യയിലെ അധസ്ഥിതരെ ഹിന്ദുക്കള്‍ ‘ചണ്ഡാള,’ ‘പറയ’ എന്നൊക്കെ വിളിച്ചിരുന്നതുപോലെ ഒരു പ്രയോഗമാണ് കാഫിര്‍ .സനാതന ഹിന്ദുവായ ഗാന്ധിജിക്ക് അതിനാല്‍ കാഫിര്‍ വിളിക്കു പിന്നിലെ വംശീയത പ്രശ്നമായില്ല.

1904-ല്‍ ജൊഹനാസ് ബെര്‍ഗ് മെഡിക്കല്‍ ഓഫിസര്‍ക്കു നല്‍കിയ ഒരു നിവേദനത്തില്‍ , ‘ഇന്ത്യക്കാരുടെ താമസസ്ഥലത്തിനടുത്ത് കാഫിറുകളെ പാര്‍പ്പിക്കാനുള്ള ടൌണ്‍കൌണ്‍സിലിന്റെ തീരുമാനത്തില്‍ ഗാന്ധിജി പ്രതിഷേധിക്കുന്നുണ്ട്. ലോര്‍ഡ് റിപ്പന് അയച്ച കത്തു നോക്കുക: ‘വിവേചനപരമായ നയങ്ങള്‍ മൂലം ഇന്ത്യക്കാര്‍ക്ക് അവരുടെ സംസ്കൃത ശീലങ്ങള്‍ പരിപാലിക്കാന്‍ കഴിയാതെ വരുന്നു. പ്രാകൃതരായ തദ്ദേശീയരുടെ അവസ്ഥയിലേക്ക് അവര്‍ അധഃപതിക്കുന്നു. ഒരു തലമുറ കഴിയുമ്പോഴേക്കും ശീലങ്ങള്‍ , ആചാരങ്ങള്‍ , ചിന്ത എന്നിവയില്‍ ഇന്ത്യക്കാരും തദ്ദേശീയരും തമ്മില്‍ ഒരു വ്യത്യാസവുമില്ലാതെവരും.’ ‘ഗാന്ധീസ് ലെഗസി: ദ് നേതല്‍ ഇന്ത്യന്‍ കോണ്‍ഗ്രസ്’ എന്ന കൃതിയില്‍ സുരേന്ദ്രബാന ഇങ്ങനെ നിരീക്ഷിക്കുന്നു: ‘കറുത്തവരോടുള്ള ഗാന്ധിജിയുടെ മനോഭാവത്തില്‍ വംശീയത പ്രകടമായിരുന്നു….മറ്റ് ഇന്ത്യന്‍ നേതാക്കളെപ്പോലെ, ആഫ്രിക്കക്കാര്‍ക്കെതിരെ വംശീയ മുന്‍വിധികള്‍ വച്ചുപുലര്‍ത്തുകയും അവര്‍ അധമരാണെന്നു വിശ്വസിക്കുകയും ചെയ്തു.’ ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്വം വെള്ളക്കാരെയും അല്ലാത്തവരെയും രണ്ടായി വിഭജിച്ചപ്പോള്‍ , ഗാന്ധിജിയാകട്ടെ വെള്ളക്കാരല്ലാത്തവരെ കാഫിറുകളും അല്ലാത്തവരുമായി വീണ്ടും വിഭജിച്ചു. ‘ജാതിശ്രേണീബോധത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തില്‍ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കന്‍ സമൂഹത്തെ വര്‍ഗീകരിക്കുകയും തദ്ദേശീയരെ സംസ്കാരശ്രേണിയില്‍ ഏറ്റവും താഴെയുള്ളവരായി കാണുകയും ചെയ്ത ഗാന്ധിജി വംശീയ ശുദ്ധിയില്‍ വിശ്വസിക്കുകയും അഭിമാനിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു’

ഗാന്ധിജി കോണ്‍ഗ്രസ് നേതൃത്വത്തിലേക്കുയര്‍ന്നതിനുശേഷമാണ് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ വര്‍ഗീയലഹളകള്‍ ഉണ്ടായതെന്ന വസ്തുത ഒട്ടും യാദൃച്ഛികമല്ല. കോണ്‍ഗ്രസിന്റെ വ്യവഹാരങ്ങളെയും പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളെയും ഗാന്ധി പ്രകടമായ ഹൈന്ദവവത്കരണത്തിനു വിധേയമാക്കി. ദേശീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന് ഗാന്ധിജി നല്‍കിയ ജനകീയത വാസ്തവത്തില്‍ ‘മതാത്മകജനകീയത’യായിരുന്നു. ദേശീയ പ്രസ്ഥാനം പ്രകടമായ ഹൈന്ദവസ്വത്വമുദ്ര ആര്‍ജിച്ചതോടെ മുസ്ളീം-അധഃസ്ഥിത ജനവിഭാഗങ്ങള്‍ക്കിടയില്‍ അരക്ഷിതത്വവും വളര്‍ന്നു. ഗാന്ധിജിയുടെ മതാത്മകജനകീയതയാണ് ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ മിക്ക വര്‍ഗീയ ലഹളകളെയും സാധ്യമാക്കിയത്. ‘ഗാന്ധിജി വര്‍ഗീയതയെ വെറുത്തുവെങ്കിലും ദേശീയ പ്രസ്ഥാനത്തെ മതവത്കരിക്കുന്നതിലൂടെ ഹിന്ദു-മുസ്ളീം സംഘര്‍ഷത്തിനിടയാക്കി’യെന്ന നോര്‍മന്‍ ബ്രൌണിന്റെ നിരീക്ഷണം ഈ സന്ദര്‍ഭത്തില്‍ ശ്രദ്ധേയമാകുന്നു.

"മതേതര" ഇന്ത്യന്‍ രാഷ്ട്രീയ-ഭരണവ്യസ്ഥയ്ക്കുമേല്‍ അധിനിവേശം നടത്താന്‍ ശ്രമിക്കുന്ന തീവ്രഹിന്ദുത്വവാദികള്‍ മുതല്‍ നവഗാന്ധിയന്മാര്‍വരെയുള്ളവര്‍ ഹൈന്ദവപൌരസമൂഹത്തിന്റെ തീവ്രഉദാരമുഖങ്ങളാണ്. ചില സന്ദര്‍ഭങ്ങളില്‍, ഈ തീവ്ര-ഉദാരമുഖങ്ങള്‍ ഏകമുഖമാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്. മോഡിയും താക്കറെയും അണ്ണാഹസാരെയും രാംദേവും കൈകോര്‍ക്കുന്ന ഈ ‘സാദ്ധ്യത’യുടെ പേരാണ് നവഗാന്ധിസം.

"പപ്പീലിയോ ബുദ്ധയെ" തടയുന്നതെന്തിന്..?

"]¸oentbm _p²'sb XSbp¶sX´n\v?

aqhmäp]pg kztZinbpw Atacn¡³ aebmfnbpamb Pb³ sNdnbm³ kwhn[m\w sNbvXXv 17 kn\naIÄ. tUmIypsaâdnIfpw tjmÀ«v ^nenapIfpamWv AXne[nIhpw. Im³ Ne¨n{Xtafbnse tjmÀ«v ^nenw tImÀWdnepw GX³kv Ne¨nt{XmÂkh¯nepw Pb³ sNdnbmsâ C¶À sske³kv Hm^v SpapÄSv, sjbv]v Hm^v sjbv]vsekv XpS§nb kn\naIÄ {i² t\Snbncp¶p. apwss_bn \S¶ tjmÀ«v ^nenw s^kvänhen {Sm³kvsP³UÀ {]iv\w Nn{XoIcn¨ sjbv]v Hm^v sjbv]vsekv AhmÀUv t\Snbncp¶p. aq¶phÀjw Hcp IYm]m{Xs¯ ]n´pSÀs¶Sp¯ kn\nabmbncp¶p AXv. {]Imiv _mscbpw Atacn¡³ aebmfn X¼n BâWnbpw tNÀ¶p \nÀan¨ ]¸oentbm _p²bmWv Pb³ sNdnbmsâ BZy aebmf kn\namkwhn[m\kwcw`w. kn\nabnt¸mÄ kwØm\ sk³kÀ t_mÀUnÂ\n¶pw dnhyq I½nänbnÂ\n¶pw {]ZÀi\m\paXn In«msX ss{S_yqWensâ A´nahn[n tXSn \nba\S]SnbnemWv.  

"]¸oentbm _p²'sb¶Xv ae_mdnse hwi\miw t\cnSp¶ Hcp Nn{Xie`¯nsâ imkv{X\maamWv. "]¸oentbm _p²'sbt¯Sn ssPhsshhn[ys¯¡pdn¨p KthjWw \S¯m³ \yqtbmÀ¡nÂ\ns¶¯p¶ hntZinbpsS IqsS k©cn¡p¶ kn\na, kaImenI tIcf¯nse ZenXv A\p`h§fneqsS IS¶pt]mhpIbmWv. kmbv]n\p hgnIm«p¶Xv Hcp BZnhmknbphmhmWv. IWvS h\kwc£I\mb Itó s]m¡pS³ kn\nabn {]m[m\yt¯msS hcp¶pWvSv. sN§d, ta¸mSn, ap¯§ kac§Ä Nn{X¯n kp{][m\ NÀ¨bmhp¶p. Un.F¨v.BÀ.Fw F¶ ZenXv kwLS\sb kwhn[mbI³ kn\nabn {]iv\h¡cn¡p¶p. PmXn]oU\s¯ tI{µ{]tabam¡p¶ kn\na kzm`mhnIambpw khÀW PmXym`nam\s¯ {]tIm]n¸n¡p¶p. A\ym[o\s¸« BZnhmknþZenXv `q{]iv\amWv kn\na apt¶m«phbv¡p¶ cm{ãobw.

ZenXcmb tI{µ IYm]m{X§sf kn\nabn ZenXÀ Xs¶ AhXcn¸n¡p¶p. ZenXt\m BZnhmkntbm BsW¦n¡qSn apJy[mcm Xmc§sf Imkväv sN¿p¶ ]Xnhp kn\namssiensb A«nadn¡p¶nS¯p\n¶v XpS§p¶p sk³kÀ t_mÀUv DtZymKØcpsS IncpIncp¸v. ta¡¸pw tImkväyqapanÃmsX X§fpsS ssZ\yapJ§fpw apjnª thj§fpambn ZenXsc kn\nabn ImWp¶tXmsS A¼c¶pt]mhp¶ sk³kÀ t_mÀUv AwK§sf kn\nabpsS Ht¶ap¡m aWn¡qÀ ssZÀLyhpw AkzØcm¡p¶p. ZenXsâ kn\nam{]thiw PmXnlnµp¡fpsS khÀW kuµcyk¦Â¸§sf XInSwadn¡p¶ `qanIbmWv ]¸oentbm _p²sb hnhmZam¡nbXv.  

{]mtZinI sk³kÀ t_mÀUn\p ap¼msI 10,000 cq] ^okS¨v kn\na ImWn¨t¸mtg kwKXn {]iv\ambn. \nch[n I«pIÄ hn[n¨ sk³kÀ t_mÀUwK§Ä, kn\nabn IYm]m{X§Ä kwkmcn¡p¶ `mjsb \nIrãsa¶v Bt£]n¨p. BZnhmknIfpw ZenXcpw t]menkpImcpw kn\nabn samgnbp¶ AhcpsS X\Xp hyhlmc`mjbv¡p ]Icw hÅph\mS³ khÀW`mj kwkmcn¡Wsa¶Xcw t_m[\nehmcamWv sk³kÀ DtZymKØcpsS at\mKXw. hoWvSpw 10,000 cq] apS¡n dnhyq I½nän¡v ap¼msI F¯nbt¸mÄ AhÀ hn[n¨Xv \nch[n t`ZKXnIfpw A©p taPÀ I«pIfpw. AXp kzoImcyasöp kwhn[mbIsâ \ne]mSv. kn\nabpsS hn[n, ss{S_yqWen\p ap¼msI ^b sNbvXncn¡p¶ tIkn IpSp§n¡nS¸mWnt¸mÄ.

KmÔnsb ZenXv h©Is\¶p hnaÀin¡p¶ Hcp IYm]m{X¯nsâ kw`mjWw tZiobhncp²amsW¶mWv sk³kÀ DtZymKØcpsS Ipämtcm]Ww. Hcp IYm]m{Xw kn\nabn KmÔnsb kzhÀKt`mKnbmsW¶p IcpXm³ ]mI¯n cNn¡s¸« hnhmZ]pkvXIw hmbn¡p¶p. I®qcnse ZenXv h\nXm Hmt«mss{UhÀ Iq«_emÂkwK¯n\v Ccbmb kw`hw kn\nabn AtX]Sn hcp¶p. KmÔnbpsS tImewI¯n¡p¶ ZenXv IYm]m{X§Ä kn\nabpsS cm{ãobhnh£IÄ ASbmfs¸Sp¯p¶p. KÀ`nWnbmb ZenXv kv{Xosb sXmgn¡p¶ t]menkpImcsâ ZriyamWv asämcp hnhmZw. AXp Un.F¨v.BÀ.Fw th«bpsS \mfpIfn tIcf¯n kw`hn¨XmsW¶Xv hkvXpX am{XamWv. 

sk³kÀ \nba§sf [n¡cn¨pw Hcpthf adnIS¶pw kn\na ImWm³ ]mI¯n kÖamWv \½psS B[p\nI hn\nab§sf¶ AdnbmbvIbmWv \½psS sk³kÀ DtZymKØcpsS aWvS¯cw. BfpIÄ¡p ImWm\mbn kn\na \nÀan¨ Hcp kwhn[mbIs\ ]g©³ \nba§fpw {_mÒWn¡Â kuµcyk¦Â¸§fpambn t\cnSmsa¶ hymtamlamWv sk³kÀ t_mÀUv AwK§Ä¡pÅXv. ]¸oentbm _p²sb¶ kn\na kwhn[m\w sNbvXbmfpw \nÀamXm¡fpw BhnjvImckzmX{´y¯n\p taepÅ IS¶pIbäs¯ \nba]cambpw kÀKmßIambpw adnIS¡m\mWv BtemNn¡p¶Xv

തിരസ്കൃതന്റെ ഓണം.

ഓണം ഗൃഹാതുരത എഴുന്നു നില്‍ക്കുന്ന സ്ഥൂല ഓര്‍മ്മകളുടെ കുത്തൊഴുക്കില്‍ ഓര്‍മ്മകളുടെ സവിശേഷവും സൂക്ഷമവുമായ ചില പ്രതിനിധാനങ്ങള്‍ തിരസ്കരിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. അഥവാ ചില ഓര്‍മ്മകള്‍ ഓണക്കാല ഓര്‍മ്മകളായോ വെറും ഓര്‍മ്മകളായോ പോലും പരിഗണിക്കപ്പെടാറില്ല. കാല്പനികവത്കരിക്കപ്പെട്ട, ഗൃഹാതുരത മുറ്റിയ സ്ഥൂല ഓര്‍മ്മകളുടെ പൊതുസ്വഭാവമാണ് ഭൂതകാലത്തെ മഹത്വവത്കരിക്കലും വര്‍ത്തമാനകാലത്തെ പഴിക്കലും. കൂടുതല്‍ ജാതീകൃതവും ഉച്ചനീചത്വങ്ങള്‍ പുലര്‍ന്നിരുന്നതും മേല്‍ജാതികളുടെ പ്രാമുഖ്യവും പ്രമാണിത്വവും ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടാതിരുന്ന കാലത്തെ പ്രകീര്‍ത്തിക്കുകയും, ജനാധിപത്യവും സമത്വവും നീതിയും തലനീട്ടിത്തുടങ്ങുകയും ജാതിമൂല്യങ്ങള്‍ അതിന്റെ കാര്‍ക്കശ്യത്തില്‍ നിന്ന് പിന്തിരിഞ്ഞുതുടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്ന വര്‍ത്തമാനകാലത്തെ അപകീര്‍ത്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന എഴുത്തോര്‍മ്മകളുടെ അധീശതാത്പര്യം തിരിച്ചറിയപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്.  

ഓണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള എന്റെ ഓര്‍മ്മകള്‍, ഓണക്കാലത്ത് ആനുകാലികങ്ങളില്‍ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നവകളില്‍ നിന്ന് വിഭിന്നമാണ്. വിഭിന്നമായ ഓര്‍മ്മകളുള്ള ഒത്തിരിപ്പേര്‍ ഉണ്ടാവാം. പക്ഷേ ഇവരുടെ ഓര്‍മ്മകള്‍ എന്തുകൊണ്ടോ ഓണക്കാലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പതിവ് ഓര്‍മ്മകളില്‍ ഇടം നേടാറില്ല. ഗൃഹാതുരത എഴുന്നു നില്‍ക്കുന്ന സ്ഥൂല ഓര്‍മ്മകളുടെ കുത്തൊഴുക്കില്‍ ഓര്‍മ്മകളുടെ സവിശേഷവും സൂക്ഷമവുമായ ചില പ്രതിനിധാനങ്ങള്‍ തിരസ്കരിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. അഥവാ ചില ഓര്‍മ്മകള്‍ ഓണക്കാല ഓര്‍മ്മകളായോ വെറും ഓര്‍മ്മകളായോ പോലും പരിഗണിക്കപ്പെടാറില്ല.

കാല്പനികവത്കരിക്കപ്പെട്ട, ഗൃഹാതുരത മുറ്റിയ സ്ഥൂല ഓര്‍മ്മകളുടെ പൊതുസ്വഭാവമാണ് ഭൂതകാലത്തെ മഹത്വവത്കരിക്കലും വര്‍ത്തമാനകാലത്തെ പഴിക്കലും. കൂടുതല്‍ ജാതീകൃതവും ഉച്ചനീചത്വങ്ങള്‍ പുലര്‍ന്നിരുന്നതും മേല്‍ജാതികളുടെ പ്രാമുഖ്യവും പ്രമാണിത്വവും ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടാതിരുന്ന കാലത്തെ പ്രകീര്‍ത്തിക്കുകയും, ജനാധിപത്യവും സമത്വവും നീതിയും തലനീട്ടിത്തുടങ്ങുകയും ജാതിമൂല്യങ്ങള്‍ അതിന്റെ കാര്‍ക്കശ്യത്തില്‍ നിന്ന് പിന്തിരിഞ്ഞുതുടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്ന വര്‍ത്തമാനകാലത്തെ അപകീര്‍ത്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന എഴുത്തോര്‍മ്മകളുടെ അധീശതാത്പര്യം തിരിച്ചറിയപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്.

എന്നെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ജാതി വ്യവസ്ഥയെ ദൃഢീകരിക്കുന്ന, അടിയാള – ഉടയോന്‍ ബന്ധത്തെ കാല്‍പനികവത്കരിക്കുന്ന ഓണനാളുകളുടെ അറംപറ്റല്‍ ആശാവഹമാണ്. ചവിട്ടിയവനും ചവിട്ടേറ്റവനും ഒരുപോലെ ഓണത്തേയും ഓണത്തപ്പനേയും മറ്റും വാഴ്ത്തുന്നതില്‍ അപാകതയുണ്ടെന്നാണ് എന്റെ വിശ്വാസം. ഓണക്കാലത്തെക്കുറിച്ച് ഓര്‍ക്കാനല്ല, മറക്കാനാണ് എനിക്ക് താത്പര്യം; മറക്കാന്‍ കഴിയുന്നില്ലെങ്കിലും. ആത്മനിന്ദയോടല്ലാതെ ഓര്‍ക്കാന്‍ കഴിയുന്ന ഒരു ഭൂതകാലം ഇല്ലാതെപോയതിന്റെ സാമൂഹിക കാരണങ്ങള്‍ തിരിച്ചറിയുമ്പോഴും ഓരോ ഓണക്കാലത്തും നൊമ്പരപ്പെട്ട് മുറിപ്പെട്ട് ഇകഴ്ത്തപ്പെട്ട് പകച്ചുപോയ ബാല്യത്തെ മറക്കാനാവുന്നില്ല. ഓണക്കാലം എനിക്ക് പണ്ട് നുണഞ്ഞുരസിച്ച ഒരു ച്യൂയിംഗത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഗൃഹാതുരത ഉണര്‍ത്തുന്ന ഓര്‍മ്മയല്ല. മറിച്ച് ഞാന്‍ നാവോടെ പിഴുതുകളയാന്‍ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ചവര്‍പ്പുള്ള ഓര്‍മ്മയാണ്. ഓണത്തേയും അതുപോലുള്ള വിശേഷ ആഘോഷദിനങ്ങളേയും കുറിച്ചുള്ള മേലാള/കീഴാള സ്മൃതികള്‍ വേര്‍തിരിച്ച് അടയാളപ്പെടുത്തുകയും വായിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. ഒരേ കാലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചിലരുടെ ഓര്‍മ്മകള്‍ ആഹ്ളാദകരവും അഭിമാനകരവും ചിലരുടേത് വേദനാജനകവും അപമാനകരവും ആകുന്നതിന്റെ സാമൂഹികകാരണങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഓര്‍ക്കാതിരിക്കാനും ഓര്‍മ്മപ്പെടുത്താതിരിക്കാനും കഴിയുന്നില്ല.

പഞ്ഞമാസമായ കര്‍ക്കിടകത്തിലെ തിരുവോണനാളിനെയാണ് പിള്ളാരോണമെന്ന് പറയുക. മിക്കവാറും സ്കൂളില്‍വെച്ചാവും പിള്ളാരോണത്തെപ്പറ്റി കേള്‍ക്കുക. തിരുവോണത്തിനുപോലും കാര്യമായ വിശേഷങ്ങളിലൊന്നും ആണ്ടുപോകാത്ത ബാല്യമായിരുന്നതിനാല്‍…. എന്ത് പിള്ളാരോണം. എങ്കിലും കുട്ടിക്കള്‍ക്കായി ഒരു ഓണം എന്നു കേള്‍ക്കുമ്പോള്‍ അന്നും ഇന്നും ഒരു സന്തോഷമൊക്കെ തോന്നിയിട്ടുണ്ട്. ഒരു പക്ഷേ ഓണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് എനിക്ക് താത്പര്യം തോന്നിയ ഒരേയൊരു വാക്ക് പിള്ളാരോണമാണെന്ന് തോന്നുന്നു.

ഓണത്തെക്കുറിച്ച് മറ്റുള്ളവര്‍ ഗൃഹാതുരതയോടെ പറയുന്നത് കേള്‍ക്കുമ്പോഴും എഴുതുന്നത് വായിക്കുമ്പോഴും ഇവരുടെയൊക്കെ കേരളത്തില്‍ തന്നെയായിരുന്നോ ഞാനും എന്ന് തോന്നിയിട്ടുണ്ട്. എനിക്കങ്ങനെ തോന്നിപ്പോകുന്നത് പ്രധാനമായും രണ്ട് കാരണങ്ങളാലാവാം ഒന്ന് തികച്ചും വ്യക്തിപരം. മറ്റൊന്ന് സാമൂഹികപരം. ആഘോഷങ്ങളോടും നിറപ്പകിട്ടുകളോടും ആഹ്ളാദാവസരങ്ങളോടും ഒരിത് സൂക്ഷിച്ചിരുന്നതിനാലാവാം ഓണത്തിരക്കുകളില്‍ എനിക്ക് ശ്വാസം മുട്ടിയിരുന്നത്. ഒപ്പം പുത്തനുടുപ്പുകളുടെ അഭാവം, പ്രത്യേകിച്ചൊന്നുംഅരിഞ്ഞുപെറുക്കാതെയും വെന്തുമണക്കാതെയും തരിശുകിടക്കുന്ന അടുക്കള. എത്ര ഉന്തിത്തള്ളി കയറിയാലും നെഞ്ചില്‍ പിടിച്ചുന്തി കൂട്ടത്തില്‍ നിന്ന് പുറക്കാത്തപ്പെട്ട് മുഷിഞ്ഞ മനം. എല്ലാം കൂടി ചേര്‍ന്ന് ഉള്ളില്‍കിടന്ന് കലമ്പുമ്പോള്‍ കവികള്‍ പറഞ്ഞിട്ടുള്ളതുപോലെയോ, പാഠപുസ്തകങ്ങളില്‍ വായിച്ചതുപോലെയോ, പൂ പറിക്കാനോ പൂക്കളമിടാനോ ഊഞ്ഞാലാടാനോ ഒന്നും എനിക്ക് തോന്നിയിട്ടില്ല. കുട്ടികള്‍ തോട്ടിയും കെട്ടി കൂടയുമായി ഓണപ്പാട്ടൊക്കെ പാടി പൂ പറിക്കാന്‍ പോകുന്നതൊന്നും ഞാന്‍ കണ്ടിട്ടേയില്ല; സ്വപ്നത്തില്‍ പോലും. വഴിയെയൊക്കെ പോകുമ്പോള്‍ ചില വല്യവീട്ടിലെ സുന്ദരിക്കോതമാര്‍ മുറ്റത്ത് പുറംതിരിഞ്ഞിരുന്ന് സൂക്ഷമമായി പൂക്കള്‍കൊണ്ട് ചിത്രം വരയ്ക്കുന്നത് കണ്ടിട്ടുണ്ട്.

എന്റെ വീട്ടിലേക്ക് വഴിയുണ്ടായിരുന്നില്ല; ഇന്നും വഴിയില്ല. പാത്രം മെഴുക്കിയ വെള്ളമോ പച്ചക്കറിയുടെ വെയ്സ്റോ കപ്പത്തൊലിയോ അബദ്ധവശാല്‍ തലയില്‍വന്ന് വീഴാതെ ശ്രദ്ധിച്ച് അയല്‍പക്കത്തെ വീടുകളുടെ അടുക്കളവശത്തുകൂടെ വേണം വീട്ടിലേക്ക് പോകാന്‍. വീടിന്റെ ഒരു വശത്ത് കണ്ടലുകളും പുല്ലും നിറഞ്ഞ കൃഷിയില്ലാത്ത പാടമാണ്. മറ്റ് മൂന്ന് വശങ്ങളിലും ഈഴവരുടെ വീടുകളാണ്. ഈവിധം ചരിത്രപരമായി ഞെരുങ്ങിപ്പോയതുകൊണ്ടാവണം എന്റെ വീട് അനല്പമായി ‘ഈഴവൈസ്’ ചെയ്തുപോയതാണ്. സ്വഭാവികരീതികള്‍ക്കുംപ്രദേശികാനുഷ്ഠാനങ്ങള്‍ക്കും ഹൈന്ദവച്ഛായ വരുത്തുന്നതിലൂടെയും സാമൂഹികമായും രാഷ്ട്രീയമായുമുള്ള സംസ്കൃതവത്കരണത്തിലൂടെയും ബോധത്തിലും അബോധത്തിലും ഈഴവര്‍ ‘നായരൈസ്’ ചെയ്യാനാണ് ശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നത്. ഇത്തരമൊരു സോഷ്യല്‍ മിമിക്രി വീടിനുചുറ്റും ചൂഴ്ന്ന് നിന്നിരുന്നതിനാല്‍ ഡമോണ്‍സ്ട്രേഷന്‍ ഇഫക്ട് എന്ന ദൂഷിതവലയത്തില്‍ നിന്നും രക്ഷപ്പെടുക എളുപ്പമായിരുന്നില്ല. ഇവരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം തിരുവോണത്തെക്കാള്‍ പ്രാധാന്യം ചതയത്തിനായിരുന്നു. അന്ന് യോഗക്കെട്ടിടത്തില്‍ (ഞങ്ങള്‍ക്ക് ജോക്കെട്ടിടം) ഓണാഘോഷ പരിപാടികളുടെ കൂത്താണ്. സദ്യ, പായസം, പുഴുക്ക്, കലാകായികമത്സരങ്ങള്‍, വടംവലി മത്സരം തുടങ്ങിയവയുടെ തെകരലാണ്. എത്ര വിമുഖതയോടെ പുറംതിരിഞ്ഞുനിന്നിട്ടും അതിലൊക്കെ അറിയാതെ പെട്ടുപോയിട്ടുണ്ട്. അത്രയ്ക്ക് ശക്തിയുണ്ടായിരുന്നു ഓണനാളുകളില്‍ കൂടുതല്‍ സ്ഥാപനവത്കരിക്കപ്പെടുന്ന മുന്‍ചൊന്ന സോഷ്യല്‍ മിമിക്രിക്ക്.

ചതയത്തെ പ്രാധാന്യമുള്ള ദിനമാക്കിക്കൊണ്ട് ഓണാഘോഷത്തെ ഈഴവര്‍ പൊലിമയുള്ളതാക്കുന്നത് കണ്ടുകൊണ്ടാവണം അയ്യന്‍കാളിയുടെ ജന്മദിനമായ അവിട്ടംനാളിന് പുലയരും സാമുദായികതയിലൂന്നി ഓണഘോഷം സംഘടിപ്പിക്കാന്‍ തുടങ്ങിയത്. പകിട്ടിലും നിറത്തിലും ആര്‍ഭാടത്തിലും സംഘാടനത്തിലുമൊക്കെ കുറച്ച് കുറവുകളും വീഴ്ചകളും സംഭവിക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കിയാല്‍ നാരായണഗുരുവിന്റെ സ്ഥാനത്ത് അയ്യന്‍കാളിയുടെ ഫോട്ടോ വരുന്നു എന്നല്ലാതെ ഈ ആഘോഷത്തിന് കാര്യമായ വ്യത്യാസമൊന്നുമില്ലായിരുന്നു. പതാകയുയര്‍ത്തല്‍, പുഷ്പാര്‍ച്ചന, നിലവിളക്ക് കത്തിക്കല്‍, നേര്യത് ചുറ്റി പൊട്ടുതൊട്ട് റാലി, പച്ചക്കൊടി (മഞ്ഞക്കുപകരം), പായസവിതരണം, വീടുവീടാന്തരം കയറിയിറങ്ങിയുള്ള പിരിവ്, സമാപനസമ്മേളനം, അനന്തരം നാടകമോ മറ്റോ. ശാഖാംഗങ്ങളില്‍ നിന്ന് പണമായും ഉത്പന്നമായും ഞെക്കിപ്പിഴിഞ്ഞ് പിരിച്ച കാശ് അപ്പടി ഏതെങ്കിലും നാടകക്കമ്പനി കൊണ്ടുപോകുന്നു. പരിപാടി നടത്തിയതുവഴി ഇത്ര രൂപയുടെ ബാധ്യതയുണ്ടെന്ന് സെക്രട്ടറിയും പ്രസിഡന്റും. ഇതിലെന്തോ കള്ളക്കളിയുണ്ടെന്ന് ഇതര ഭാരവാഹികള്‍ അടുത്ത അവിട്ടത്തിന് കാണാമെന്ന് പറഞ്ഞ് കമ്മിറ്റിക്കാര്‍ നാലുവഴിയെ. മുല്ലപ്പൂ തികഞ്ഞില്ല, പായസം കിട്ടിയില്ല എന്നൊക്കെ പറഞ്ഞ് പരിഭവപ്പെട്ടും പരാതിപ്പെട്ടും നിലവിളക്ക് തേച്ചുകഴുകിയുമൊക്കെ സ്ത്രീകളും കൊണ്ടാടുന്നു അവിട്ടം തിരുനാള്‍. പൂര്‍ണ്ണമായും ഇതിനൊക്കെ അകത്തോ പുറത്തോ എന്ന് പറയാനാവാതെ വിലകുറഞ്ഞ റമ്മിന്റെ ലഹരി കൂട്ടുപിടിച്ച് കൂട്ടുകാരോടുകൂടി ഓണംകൂടാന്‍ ഞാന്‍ കിണഞ്ഞു പരിശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഓര്‍മ്മവെച്ച നാള്‍ മുതല്‍ മഴയെന്നെ കുത്തിയിട്ടേയുള്ളു. അതുകൊണ്ട് മഴയെ തിരിച്ചുകുത്താനുള്ള ഒരവസരവും ഞാന്‍ പാഴാക്കിയിട്ടില്ല. മഴ കണ്ടുനില്‍ക്കുന്നതാണെന്റെ വലിയ ഇഷ്ടം എന്നു പറഞ്ഞതുകൊണ്ടു മാത്രം ഒരുത്തീടെ പേര് കാമുകിമാരുടെ ലിസ്റില്‍ നിന്ന് ഞാന്‍ വെട്ടിക്കളഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. മഴയെ ഡീഗ്ളാമറൈസ് ചെയ്യാനായി കുറേ കവിതകളും എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. മഴയോടിത്ര കലിപ്പെന്താണെന്ന് തോന്നുണ്ടാവാം. ഏത് വേനലിനും മഴ മൂന്ന് ദിവസം നിന്നുപെയ്താല്‍ മതി എന്റെ വീട്ടുമുറ്റത്ത് വെള്ളം കയറാന്‍. കിഴക്കെങ്ങാനും ഉരുള്‍പൊട്ടുകയോ ഡാം തുറന്നുവിടുകയോ ചെയ്താല്‍ പിന്നെ പറയുകയും വേണ്ട. വെള്ളം പെരക്കകത്തേക്കു കയറിയതുതന്നെ. മുട്ടിനു താഴെ വെള്ളം കയറിയ വീട്ടില്‍ ഉറങ്ങുമ്പോള്‍ കട്ടില്‍ മുങ്ങുമോ എന്ന് ആധിപൂണ്ട് അച്ഛനും അമ്മയും ഞാനും എത്രയോ വര്‍ഷകാലത്തെ അതിജീവിച്ചിരിക്കുന്നു. കണ്ണ്തെളിഞ്ഞാലുടനെ കട്ടിലിന് താഴേക്ക് കൈനീട്ടി വിരല്‍കൊണ്ട് വെള്ളമിറങ്ങിയോന്ന് പരതും. വിരല്‍ നനഞ്ഞാല്‍ പിന്നെയും മൂടിപ്പുതച്ച് കിടപ്പായി. ഉള്ള പലകകളിട്ട് പാതകത്തിനടുത്ത് തട്ടുണ്ടാക്കും. അതില്‍ ബാലന്‍സ് പിടിച്ചുനിന്നാണ് അമ്മയുടെ പാചകം. ഉരലിന്റെ ഉപയോഗവൈവിധ്യമഹത്വം വാഴ്ത്തേണ്ടതുതന്നെ. അതിപ്പോള്‍ കയറിയിരിക്കാന്‍ ഒരു സീറ്റാണ്.

വെളിക്കെറങ്ങലാണ് പാട്. ഞാനും അച്ഛനും കൂടെ പിണ്ടിച്ചങ്ങാടമുണ്ടാക്കും. അതില്‍ ഓരോരുത്തരായി കയറി പറമ്പിന്റെ മൂലയില്‍ തലപ്പുകള്‍ മുങ്ങാത്ത കൈതക്കാടുകളുടെ മറവിലേക്ക് ഊന്നിപ്പോയി കാര്യം സാധിക്കും. അമ്മയൊക്കെ ഇതെങ്ങനെ സാധിച്ചിരുന്നോ? കന്നുകാലികളുടെ കാര്യവും കഷ്ടമായിരുന്നു. അത് കൈയ്യോ കാലോ എടുക്കുമ്പോള്‍ കെട്ടിപ്പൊക്കിയ തട്ട് തകരും. പിന്നെയും തട്ട് കെട്ടി മിണ്ടാപ്രാണികളെ തട്ടേക്കേറ്റുന്നതിന്റെ പെടാപ്പാടുകള്‍…ദൈവമേ ഒന്നും പറയേണ്ട.
ഓണം വന്നെന്നുവെച്ച് പണ്ടേ വിശേഷിച്ചൊന്നും വീട്ടില്‍ ഉണ്ടാക്കുമായിരുന്നില്ല. അപ്പോള്‍പിന്നെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിലെ ഓണത്തെപ്പറ്റി പറയണോ. കാപ്പി തിളപ്പിച്ചുകുടിക്കാന്‍ പോലും ആവാതെ ഏതോണത്തിന് പെരക്കകത്തൂന്ന് വെള്ളമിറങ്ങും എന്ന് അകമിഴിനട്ട് കാത്തിരുന്ന് ഒരുപാട് ഓണങ്ങള്‍ തള്ളിനീക്കിയിട്ടുണ്ട്.

മുതിര്‍ന്നതിനുശേഷവും യാതൊരു കണ്ണീച്ചോരയുമില്ലാതെ ഒന്നിടവിട്ടെങ്കിലും ഓണം വരുന്നതിനൊപ്പം വെള്ളപ്പൊക്കവും വന്നിട്ടുണ്ട്. ഇതിനിടെ അച്ഛന്‍ അങ്ങ് പോയിരുന്നു. വീടുവിട്ടുപോയ ചേച്ചി സ്ഥിരബുദ്ധിയില്ലാത്ത രണ്ടുകുഞ്ഞുങ്ങളാകും സമ്പാദ്യവും കൊണ്ട് മടങ്ങിയെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. വീടിനെയും കന്നുകാലികളെയും നോക്കുന്ന ചുമതല എന്നെയേല്‍പ്പിച്ച് വാകത്താനത്തുള്ള അച്ഛന്റെ വീട്ടിലേക്കവര്‍ പോകും. വെള്ളപ്പൊക്ക ദുരിതത്തിനിടയിലും ആ ഒറ്റവാസം ഞാന്‍ ആസ്വദിച്ചിരുന്നു. നാട്ടിലെ വായനശാലയില്‍ ഞങ്ങള്‍ ഒത്തുകൂടും. പലരുടേയും വീടുകളില്‍ വെള്ളം കയറിയിട്ടുണ്ടാവും. തന്നത്താന്‍ പാചകം, തീറ്റ. തൊഴുത്തില്‍ നിന്ന് ഇറക്കിക്കൊണ്ടുപോന്ന കന്നുകാലികള്‍ക്ക് കച്ചി, പുല്ല്, കാടിവെള്ളം കൊടുക്കല്‍ തുടങ്ങിയ കലാപരിപാടികള്‍. ടാര്‍പോളിന്‍ വാടകക്കെടുത്ത് കൂടൊരുക്കല്‍, ചാണകം വാരല്‍, ഉള്ള പൈസ കൂട്ടിക്കുത്തി റമ്മ് വാങ്ങിച്ചുകുടിക്കല്‍. ചിലപ്പോഴൊക്കെ കള്ള് മൂക്കുമ്പോള്‍ ചങ്കുപൊട്ടി കരച്ചില്‍. ഇതിനിടെ മഞ്ഞക്കൊടിയും പച്ചക്കൊടിയുമൊക്കെ പിടിച്ച് നേര്യതുടുത്ത പെണ്ണുങ്ങളും അവര്‍ക്ക് അകമ്പടി സേവിച്ച് ശാഖാപ്രവര്‍ത്തകരായ ആണുങ്ങളും ജയ്….ജയ്… വിളിച്ച് വഴിയെ പോകുന്നതൊക്കെ ശ്രദ്ധിക്കാന്‍ ദൈവത്തിനാണേ തോന്നിയിരുന്നില്ല.

വിവാഹശേഷവും ഓണം ഇടപെട്ടത് ഒട്ടും സുഖകരമായിട്ടായിരുന്നില്ല; ജീവിതത്തിലും പ്രണയത്തിലും. തിരുവോണത്തിന്റന്ന് ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് ചെറുക്കനും പെണ്ണും കൂടി പെണ്ണിന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോകുന്നതാണത്രേ നാട്ടുനടപ്പ്. പെണ്‍വീട് കുറച്ചകലത്താകയാല്‍ നേരത്തേ ഇറങ്ങിയാലേ നേരമിരുട്ടും മുമ്പ് അങ്ങെത്താന്‍ കഴിയൂ. ഇരുട്ട് തപ്പി അവിടെച്ചെന്നിട്ട് എന്തോണം എന്ന് മുഷിയുന്നു, മൂക്ക് പിഴിയുന്നു കൂടെയുറങ്ങും പെണ്ണ്. തിരുവോണമല്ലേ, ആദ്യത്തേതല്ലേ ഉണ്ടിട്ടേപോകാവൂ എന്ന് അല്പം കനപ്പെട്ട് പെറ്റത്തള്ള. ഒരുതരത്തില്‍ ഉണ്ടെന്ന് വരുത്തി മുഖം കറുപ്പിച്ചിരുവരും ബസ്സ് പിടിക്കാനോടുന്നു. ഓണമല്ലേ, ബസ്സുകള്‍ കുറവ്. ഉള്ളതില്‍ തിരക്ക്. സ്വയം കുത്തിത്തിരുകി ഒരുവിധം കയറിപ്പറ്റി അടുത്തടുത്ത് ഇരിക്കാതെയുള്ള ബസ്സ് യാത്ര. മനസ്സുകൊണ്ടുള്ള പരസ്പരം ശപിക്കലുകള്‍, പഴിക്കലുകള്‍. വിശക്കാനും തുടങ്ങുന്നു. ആശ്വാസത്തിന് വഴീലോണം എന്നൊരു വാക്കില്‍ ചുറ്റിവരിഞ്ഞ് ഞാന്‍ മരിക്കുന്നു; ഉയിര്‍ത്തെഴുന്നേല്‍ക്കുന്നു.

പൊന്നുരുക്കുന്നിടത്ത് പൂച്ചക്കെന്ത് കാര്യമെന്ന് കേരളത്തിലെ ഭൂരിഭാഗം ബഹിഷ്കൃതര്‍ക്കും തോന്നാത്ത സ്ഥിതിക്ക് ഓണത്തെക്കുറിച്ച് പിന്നെയും പറയേണ്ടിവരുന്നത് കഷ്ടം തന്നെ. പ്രത്യേകിച്ചും വേട്ടക്കാരും ഇരകളും ചേര്‍ന്ന് വേട്ടക്കാരുടെ വിജയം കൊണ്ടാടുന്നതിലെ വിരോധാഭാസം തിരിച്ചറിയുന്നവര്‍ പോലും ഉടലോ മനമോ അറിയാതെ തോരണങ്ങളില്‍ പെട്ടുപോകുന്ന ഈ കാലസ്ഥിതിയില്‍. ഓണം ഒരു കേരളത്തെ പുനരാനയിക്കുമ്പോള്‍ കുറേ കേരളങ്ങള്‍ പിന്തള്ളപ്പെട്ടുപോകുന്നുണ്ട്. ഒരു കേരളമിങ്ങനെ നെഞ്ചില്‍ കേറിയിരിക്കുന്നത് സ്വഭാവികം; മറ്റുചില കേരളങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞാലത് അസ്വഭാവികം. ഓണം ഒരോര്‍മ്മയെ പൊടിതട്ടിയെടുത്ത് തുടച്ചുമിനുക്കുമ്പോള്‍ എത്ര ഓര്‍മ്മകളാണ് പൊടിമൂടി ചെതുക്കിച്ചുപോകുന്നത്. ഒരോര്‍മ്മയിങ്ങനെ പൊതുവാകുന്നത് സാധാരണം; മറ്റുചില ഓര്‍മ്മകള്‍ അസാധാരണം. എന്നിട്ടും അടുത്ത വീട്ടില്‍ തേങ്ങാ ചിരണ്ടുമ്പോള്‍ സ്വന്തം വീട്ടില്‍ ചിരട്ട ചിരണ്ടി ഓണം കൊണ്ടാടുകയാണ് നമ്മള്‍. വിറ്റ് ഉണ്ണാന്‍ നമുക്കെവിടെ കാണം. അതുമുഴുവന്‍ മൂന്ന് ചുവടുകൊണ്ട്… സോറി. ഭൂപരിഷ്കരണം കൊണ്ട്.

300 Indian NGO, UN, Aid, Development jobs - apply!

LATEST JOBS: 
============ 
Project Manager- (European Union Project) 
Jal Bhagirathi Foundation 
Location: Jodhpur, Rajasthan 
Apply by: 15 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9891 


Consultants of various fields 
Infova Consultancy Services Ltd 
Location: India 
Apply by: 18 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9732 


Media & Communications Director 
Greenpeace India 
Location: Bangalore, Delhi 
Apply by: 27 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9026 

Communications Associate 
India HIV/AIDS Alliance 
Location: Delhi 
Apply by: 10 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9934 


District Programme Officer (Climate Change) 
UN Women 
Location: Bangladesh, - Outside India 
Apply by: 13 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9932 


Programme Associate 
UN Women 
Location: Kathmandu, Nepal, - Outside India 
Apply by: 13 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9929 


Qualitative Research Consultant 
Rural Development Institute (RDI) 
Location: Odisha, West Bengal 
Apply by: 03 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9931 


Lead Research Consultant – VAW Costing Framework 
UN Women SRO 
Location: Delhi 
Apply by: 01 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9911 


Trainer / Course Coordinator 
Multicolor Foundation 
Location: IMT Manesar, Gurgaon, Haryana, Delhi 
Apply by: 31 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9904 


Multiple Positions 
Children International 
Location: Delhi 
Apply by: 05 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9882 


Health and Nutrition Posts 
Government of Odisha 
Location: Odisha 
Apply by: 30 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9877 


Regional Program Manager, Fortification 
Micronutrient Initiative 
Location: Delhi 
Apply by: 03 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9880 


Technical Consultant 
Micronutrient Initiative 
Location: Delhi 
Apply by: 31 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9879 


Documentation Consultant (Adaptation to Climate Change in Agriculture) 
UNDP 
Location: Home Based, India 
Apply by: 27 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9861 


Project Coordinator - GRC Project 
Aurobindo Chaudhuri Memorial / Great Indian Dream Foundation 
Location: Delhi 
Apply by: 05 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9873 


Project Officer - GRC Project 
Aurobindo Chaudhuri Memorial / Great Indian Dream Foundation 
Location: Delhi 
Apply by: 05 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9874 


Programme Officer 
Aurobindo Chaudhuri Memorial / Great Indian Dream Foundation 
Location: Delhi 
Apply by: 05 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9875 


District Co-ordinator (Hydro-Geologist) 
Pragati Development Consulting Service Limited (PDCSL) 
Location: Jharkhand 
Apply by: 03 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9843 


District Co-ordinator (IEC and Equity) 
Pragati Development Consulting Service Limited (PDCSL) 
Location: Jharkhand 
Apply by: 03 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9844 


District Co-ordinator (Monitoring & Evaluation) 
Pragati Development Consulting Service Limited (PDCSL) 
Location: Jharkhand 
Apply by: 03 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9845 


District Co-ordinator (Sanitation & Hygiene) 
Pragati Development Consulting Service Limited (PDCSL) 
Location: Jharkhand 
Apply by: 03 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9847 


District Co-ordinator (Human Resource Development) 
Pragati Development Consulting Service Limited (PDCSL) 
Location: Jharkhand 
Apply by: 03 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9849 


District Co-ordinator (Water & Quality) 
Pragati Development Consulting Service Limited (PDCSL) 
Location: Jharkhand 
Apply by: 03 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9851 


Health Education Expert 
Futures Group International India 
Location: Delhi 
Apply by: 29 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9857 


National Program Officer 
IPAS 
Location: Delhi 
Apply by: 30 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9825 


Short Term C4D Consultant 
ICRA Management Consulting Services Limited (IMaCS) 
Location: Lucknow, Uttar Pradesh 
Apply by: 26 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9824 


Project Officer (Abortion) 
International Planned Parenthood Federation 
Location: Delhi 
Apply by: 30 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9763 


Vice President - Sales & Marketing / Manager - Sales & Marketing 
ONergy Solar 
Location: Kolkata, West Bengal 
Apply by: 31 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9791 


Biostatistician 
The INCLEN Trust International 
Location: Delhi 
Apply by: 15 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9933 


City Manager 
Urban Health Initiative 
Location: Aligarh, Uttar Pradesh 
Apply by: 06 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9914 


Programme Coordinator – Accounts and Finance 
Pravah 
Location: Delhi 
Apply by: 30 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9912 


Finance and Administration Assistant 
EngenderHealth 
Location: Delhi 
Apply by: 22 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9913 


Assistant Director – Public Health and Programmes 
MAMTA Health Institute for Mother and Child 
Location: Delhi 
Apply by: 01 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9872 


Sr. Accounting Associate (Field Monitoring) 
Room to Read 
Location: Delhi, Rajasthan, Uttarakhand 
Apply by: 31 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9883 


Field officer 
Bharatiya Yuva Shakti Trust (BYST) 
Location: Delhi, Assam 
Apply by: 19 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9881 


Advocate 
International Justice Mission 
Location: Kolkata, West Bengal 
Apply by: 19 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9866 


Assistant Director 
Swaasthya 
Location: Delhi 
Apply by: 31 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9859 


Medical Doctor 
Medecins Sans Frontieres 
Location: Mumbai, Maharashtra 
Apply by: 31 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9867 


Supporter Relations Manager 
Greenpeace India 
Location: Bangalore, Karnataka 
Apply by: 19 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9860 


HR- Organizational Development Specialist 
GIZ 
Location: Delhi 
Apply by: 03 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9865 


State Motivator 
Integrated Development Foundation (IDF) 
Location: Ranchi and Daltonganj, Jharkhand 
Apply by: 27 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9639 


Finance Head 
Swach Pune Seva Sahakari Sanstha Ltd 
Location: Pune City, Maharashtra 
Apply by: 06 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9744 


District Team Leader 
Vrutti 
Location: Nagapattinam District, Tamil Nadu 
Apply by: 25 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9471 


Field Officer / Assistant Manager (Sociologist) 
Wildlife Trust of India (WTI) 
Location: Manas, Bodoland, Assam 
Apply by: 18 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9802 


Project Associate – Dairy Business Promotion 
Himmotthan Society 
Location: Dehradun, Uttarakhand 
Apply by: 30 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9737 


Programme Officer 
Centre for Science and Environment (CSE) 
Location: Delhi 
Apply by: 18 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9806 


Manager, Development Support 
Child Rights and You (CRY) 
Location: Mumbai, Maharashtra 
Apply by: 18 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9810 


Trainers Cum Course Coordinator 
Child In Need Institute (CINI) 
Location: West Bengal 
Apply by: 31 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9822 


Training Associate 
Child In Need Institute (CINI) 
Location: Swasthya Bhavan, Salt lake, West Bengal 
Apply by: 31 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9823 


Program Officer Clinical Trials, Advancing Rotavirus Vaccine Program 
PATH 
Location: Delhi 
Apply by: 18 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9805 


Medical Officer, Advancing Rotavirus Vaccine Program 
PATH 
Location: Delhi 
Apply by: 18 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9803 


Manager- Individual Giving And Communications 
Charities Aid Foundation 
Location: Delhi 
Apply by: 28 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9812 


Knowledge Management Officer 
Public Health Foundation of India (PHFI) 
Location: Delhi 
Apply by: 30 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9820 


Program Officer – Monitoring and Evaluation 
Public Health Foundation of India (PHFI) 
Location: Delhi 
Apply by: 30 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9817 


Program Officer – Prevention 
Public Health Foundation of India (PHFI) 
Location: Delhi 
Apply by: 30 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9818 


Program Officer-Capacity Building 
Public Health Foundation of India (PHFI) 
Location: Delhi 
Apply by: 30 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9819 


Administrative Assistant 
Public Health Foundation of India (PHFI) 
Location: Delhi 
Apply by: 30 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9816 


Program Manager 
Public Health Foundation of India (PHFI) 
Location: Delhi 
Apply by: 30 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9821 


Senior Accounting Associate 
Room to Read 
Location: Delhi 
Apply by: 03 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9797 


Trainer / Consultant Experts – Project DISHA 
Centre for Responsible Business 
Location: India 
Apply by: 30 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9772 


RFP - Curriculum Development for the Education and Activity Centres 
Save the Children 
Location: India 
Apply by: 27 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9759 


Expression of Interest from Media Agencies 
Population Services International (PSI) 
Location: India 
Apply by: 03 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9764 


Polio Social Mobilization Network (SMNET) Block Mobilization Coordinator (BMC) 
Pragati Development Consulting Service Limited (PDCSL) 
Location: Patna, Bihar 
Apply by: 25 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9767 


Associate Consultant / Senior Consultant 
NABARD Consultancy Services 
Location: Mumbai, Maharashtra 
Apply by: 05 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9719 


Divisional Coordinator 
Micronutrient Initiative 
Location: Patan and Banaskantha district, Gujarat 
Apply by: 31 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9709 


Program Consultant 
i-Probono 
Location: Mumbai, Maharashtra 
Apply by: 16 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=7527 


RFP - Increase Access to Clean Drinking Water to Bop Households 
Population Services International (PSI) 
Location: Bhopal, Madhya Pradesh 
Apply by: 27 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9730 


Documentation Consultant (Adaptation to Climate Change in Water Resource Mgt) 
UNDP 
Location: India 
Apply by: 23 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9711 


RFP - Monitoring Framework for Implementation of Domestic Violence Acts in South Asia 
UN Women 
Location: India 
Apply by: 07 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9721 


RFP - Costing Framework for Implementation of EVAW Legislation / Plans in South Asia 
UN Women 
Location: India 
Apply by: 07 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9722 


RFP - Project on Urban Poverty 
Indo-Global Social Service Society 
Location: India 
Apply by: 29 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9726 


Finance Clerk 
UN Women 
Location: Delhi 
Apply by: 31 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9677 


Learning & Impact Coordinator 
Save the Children, Bal Raksha Bharat 
Location: Delhi 
Apply by: 24 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9673 


Humanitarian – DRR Coordinator 
Save the Children,Bal Raksha Bharat 
Location: Delhi 
Apply by: 24 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9668 


Prosthetist & Orthotist ISPO Level – 2 
International Committee of the Red Cross 
Location: Dimapur, Nagaland 
Apply by: 10 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9662 


RFP - Developing Gender Equality in Agriculture Module, Documenting Gender Best Practices and Undertaking Capacity Development trainings 
UN Women 
Location: Bihar, Madhya Pradesh 
Apply by: 26 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9607 


Technical Officer (Youth Affairs), IEC Division, NACO 
ICRA Management Consulting Services Limited (IMaCS) 
Location: Delhi 
Apply by: 23 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9613 


RFP - Hiring Resource Agency For Skill Development Of 2000 Project Women For Wage/ Self-Employment 
UNDP 
Location: India 
Apply by: 27 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9605 


RFP - Branding and Designing Collaterals; Conceptualizing and Producing Design Space Collaterals; Managing Logistics and Media for the India Human Dev 
UNDP 
Location: Delhi 
Apply by: 23 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9165 


Project Officer (Organisational Learning & Evaluation) 
International Planned Parenthood Federation 
Location: Delhi 
Apply by: 23 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9517 


Personal Assistant 
Amnesty International 
Location: Bangalore, Karnataka 
Apply by: 10 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9543 


Area Manager – Fundraising, Corporate Fundraising Officer (CFO), Team Leaders, Face to Face Fundraisers 
ActionAid India 
Location: Hyderabad, Andhra Pradesh 
Apply by: 08 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9514 


RFP - Terminal Evaluation of Government of Jharkhand-UNDP Project: State Level Livelihood Promotion Strategies 
UNDP 
Location: Jharkhand 
Apply by: 25 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9498 


RFP - Rapid Assessment 
Population Foundation of India (PFI) 
Location: Delhi 
Apply by: 23 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9474 


Training Module Development – Management of Childhood Illnesses 
Catholic Relief Services 
Location: Delhi 
Apply by: 25 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9500 


Consultants - Augmenting Farm Productivity 
NABARD Consultancy Services (NABCONS) 
Location: Balasore, Odisha 
Apply by: 27 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9445 


Senior Team Member, MIS 
Pragya 
Location: Gurgaon, Haryana 
Apply by: 08 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9451 


RFP - Hiring Resource Agency for promotion of Financial Literacy 
UNDP 
Location: Jaunpur, Mirzapur and Sant Ravidas Nagar, Uttar Pradesh 
Apply by: 23 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9440 


Multiple Positions 
Gujarat Biodiversity Board (GBB) 
Location: Gandhinagar, Gujarat 
Apply by: 25 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9450 


Coordinator 
Centre for Budget and Governance Accountability 
Location: Delhi 
Apply by: 25 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9379 


Advocacy Coordinator 
Centre for Budget and Governance Accountability 
Location: Delhi 
Apply by: 25 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9380 


Senior Manager - Finance & Admin 
Hippocampus Learning Centres (HLC) 
Location: Bangalore, Karnataka 
Apply by: 04 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9346 


Coordinator 
Makkala Jagriti 
Location: Bangalore, Karnataka 
Apply by: 02 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9229 


Education Program Coordinator 
SAHAY - Children International India 
Location: Kolkata, West Bengal 
Apply by: 28 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9074 


Project Coordinator 
International Diabetes Federation 
Location: Chennai, Tamil Nadu 
Apply by: 27 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9029 


Sr. Team Member (Institutional fundraising) 
Pragya 
Location: Gurgaon, Haryana 
Apply by: 26 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=8998 


Consultants 
NABCONS 
Location: Amravati, Warangal, Hyderabad, Maharashtra, Andhra Pradesh 
Apply by: 30 Jun 2013 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=8584 

Administrative Officer-Finance 
ICRISAT 
Location: Hyderabad, Andhra Pradesh 
Apply by: 17 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9756 


Accounting Analyst 
Room to Read 
Location: New Delhi, Delhi 
Apply by: 03 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9746 


Economist 
Cohesion Foundation Trust 
Location: Guwahati, Assam 
Apply by: 10 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9785 


Director 
Cohesion Foundation Trust 
Location: Guwahati, Assam 
Apply by: 10 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9784 


Consultant (Evaluation & Learning) 
Society for Elimination of Rural Poverty (E&L) 
Location: Hyderabad, Andhra Pradesh 
Apply by: 05 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9045 


Intern – Youth Enterprise and Sustainable Livelihoods 
Commonwealth Youth Programme (CYP) 
Location: Chandigarh 
Apply by: 10 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9780 


Digital and Social Media Co-ordinator 
Oxfam India 
Location: Delhi 
Apply by: 29 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9783 


Project Officer 
BBC World Service Trust 
Location: Delhi 
Apply by: 27 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9779 


Regional Communication Officer 
BBC World Service Trust 
Location: Bihar, Karnataka 
Apply by: 27 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9775 


Resource Mobilization Lead 
Vidya Poshak 
Location: Dharwad, Karnataka 
Apply by: 02 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9633 


Assistant Manager Program & Volunteer Program 
Habitat for Humanity India 
Location: Delhi 
Apply by: 31 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9713 


Artisan & NGO Mobilization Associate 
Earthy Goods Foundation 
Location: Delhi 
Apply by: 16 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9724 


Consultant – ACSM Operational Handbook Development 
Improving Healthy Behaviors Programs / FHI360 
Location: Delhi 
Apply by: 30 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9718 


Assistant Project Coordinator , Integrity Pact Cell 
Transparency International India 
Location: Delhi 
Apply by: 26 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9699 


Programme Coordinator - IPAP 
Oxfam India 
Location: Delhi 
Apply by: 31 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9710 


MIS Officer 
Enable Health Society 
Location: Delhi 
Apply by: 31 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9708 


Finance Manager 
Aga Khan Rural Support Programme (India) 
Location: Patna, Bihar 
Apply by: 24 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9705 


Consultant - PPTCT and Pediatric AIDS 
UNICEF 
Location: Delhi 
Apply by: 23 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9665 


Consultant - Protection of Children Affected by HIV / AIDS 
UNICEF 
Location: Delhi 
Apply by: 23 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9663 


Business Development Professionals, Health 
Futures Group International India Private Limited 
Location: India 
Apply by: 29 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9671 


Senior Research Specialist 
Futures Group International India Private Limited 
Location: Delhi 
Apply by: 24 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9666 


Program Manager -Animal Rahat 
PETA India 
Location: Sangli, Maharashtra 
Apply by: 30 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9681 


Fundraising Associate 
Room to Read 
Location: Mumbai, Maharashtra 
Apply by: 10 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9547 


Project Officer / Assistant Project Officer 
Wildlife Trust of India 
Location: Noida, Uttar Pradesh 
Apply by: 12 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9608 


Programme Manager- Sustainable Sugarcane Programme 
Solidaridad 
Location: Delhi 
Apply by: 31 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescrniption.aspx?job_id=9595 


National Consultant- TB/HIV for Revised National Tuberculosis Control Programme 
WHO / Central TB Division, GoI 
Location: Delhi 
Apply by: 27 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9616 


Medical Consultant- Technical Support Network 
WHO Country Office in India 
Location: Bihar, North East and Haryana, Uttar Pradesh, Uttarakhand, Madhya Pradesh 
Apply by: 27 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9614 


National Consultant – Blood Safety 
National AIDS Control Organization (NACO) 
Location: Delhi 
Apply by: 27 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9615 


Finance and Administrative Director 
FHI 360 
Location: Delhi 
Apply by: 30 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9609 


Head of Health Unit 
Mumbai Smiles 
Location: Mumbai, Maharashtra 
Apply by: 25 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9612 


Doctors (Medical Officers and Consultants) 
Rural Development Trust 
Location: Anantapur, Puttaparthi, Andhra Pradesh 
Apply by: 11 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9574 


Senior Finance Manager 
National Reputed NGO 
Location: Bhubaneshwar, Odisha 
Apply by: 25 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9579 


Manager – Procurement / Contracts 
Oxfam India 
Location: Delhi 
Apply by: 23 Jul 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9561 


Director 
Doosra Dashak 
Location: Jaipur, Rajasthan 
Apply by: 09 Aug 2012 
http://www.devnetjobsindia.
org/jobdescription.aspx?job_id=9470 


Health Technical Expert 
Catholic Relief Services 
Location: Delhi 
Apply by: 29 Jul 2012 

http://www.devnetjobsindia.

org/jobdescription.aspx?job_
id=9524